Trauma psychiczna i PTSD – objawy i leczenie
Trauma psychiczna to skutek doświadczenia, które przekroczyło możliwości poradzenia sobie: zagrażało życiu, zdrowiu lub poczuciu bezpieczeństwa. Może wynikać z jednego wydarzenia, jak wypadek czy napaść, albo z wielu powtarzających się sytuacji, jak przemoc lub zaniedbanie w dzieciństwie. To samo wydarzenie u jednej osoby zostawi przykre wspomnienie, a u innej trwałe objawy.
Jakie są objawy traumy?
- powracające, natrętne wspomnienia, flashbacki, koszmary senne
- unikanie miejsc, ludzi, rozmów i myśli związanych z wydarzeniem
- ciągła czujność, wzmożona reakcja na hałas, drażliwość, kłopoty ze snem i koncentracją
- odrętwienie emocjonalne, poczucie odcięcia od siebie lub świata
- wstyd, poczucie winy, przekonanie „to moja wina” albo „jestem zepsuta/zepsuty”
- objawy z ciała bez wyraźnej przyczyny medycznej: bóle głowy, brzucha, napięcie mięśni
Czym jest PTSD?
PTSD (zespół stresu pourazowego) to zaburzenie, które może rozwinąć się po wydarzeniu skrajnie zagrażającym lub przerażającym. Według klasyfikacji ICD-11 obejmuje trzy grupy objawów: ponowne przeżywanie wydarzenia w teraźniejszości, unikanie przypomnień oraz poczucie stałego zagrożenia. Objawy trwają co najmniej kilka tygodni i utrudniają życie rodzinne, zawodowe lub społeczne.
Czym różni się C-PTSD od PTSD?
C-PTSD (złożony zespół stresu pourazowego) to rozpoznanie wprowadzone w ICD-11. Rozwija się zwykle po długotrwałej, powtarzającej się traumie, z której trudno było uciec, często w relacji z rodzicami lub opiekunami. Oprócz objawów PTSD obejmuje trudności z regulacją emocji, trwale negatywny obraz siebie oraz problemy w bliskich relacjach.
Kiedy szukać pomocy?
Warto zgłosić się, gdy objawy trwają dłużej niż kilka tygodni, nasilają się albo wpływają na pracę, sen i relacje. Także wtedy, gdy wcześniejsze leczenie depresji czy lęku nie przynosiło poprawy. Osoby po traumie bywają błędnie diagnozowane, a dobrze postawiona diagnoza zmienia sposób leczenia.
Jak wygląda terapia traumy?
Nie ma jednego schematu terapii traumy. Sposób pracy dostosowuję do obrazu klinicznego, potrzeb i możliwości pacjenta. Według aktualnych wytycznych leczenia PTSD najlepiej przebadane są terapie skoncentrowane na traumie, takie jak EMDR i terapia poznawczo-behawioralna skoncentrowana na traumie. Badania pokazują też, że u wielu osób przetwarzanie traumatycznych wspomnień można rozpocząć bez wydłużonego etapu przygotowawczego. U innych pomocne jest wcześniejsze lub równoległe wzmacnianie umiejętności regulacji emocji. Terapię prowadzę online oraz w gabinecie w Warszawie. EMDR Brainspotting Diagnoza Terapia online
Najczęstsze pytania
Czy trauma może ujawnić się po latach?
Tak. Objawy mogą pojawić się wiele miesięcy, a nawet lat po wydarzeniu, często pod wpływem nowego stresu, porodu, żałoby lub sytuacji przypominającej dawne doświadczenie.
Czy trzeba opowiadać szczegóły tego, co się stało?
Nie. Metody takie jak EMDR i brainspotting pozwalają przetwarzać wspomnienia bez szczegółowego opowiadania. Sama decydujesz, ile i kiedy mówisz.
Czy z PTSD można wyzdrowieć?
U wielu osób objawy PTSD wyraźnie zmniejszają się w trakcie terapii skoncentrowanej na traumie. Takie terapie, w tym EMDR, zaleca Światowa Organizacja Zdrowia. Przebieg i efekty leczenia są jednak indywidualne.